Kerkrade, 31 maart 2026 – In Discovery Museum opent op 2 april de expositie Trots in Textiel – Limburgse vlaggen en vaandels uit het mijnverleden, de eerste tentoonstelling binnen het nieuwe provinciale samenwerkingsproject Vlaggen & Vaandels in beweging – Een Limburgs parcours. In deze estafette bundelen zeven Limburgse musea en erfgoedinstellingen hun krachten om dit vaak verborgen, maar rijke erfgoed van vlaggen en vaandels zichtbaar te maken.
Een cultureel parcours door heel Limburg
Van 2 april 2026 tot 1 april 2027 reist het project langs zeven partners: Discovery Museum, Odapark, Limburgs Schutterij Museum, Limburgs Museum, Museum W, Nederlands Mijnmuseum en Tracé. Iedere locatie toont een eigen invalshoek op het rijke vlaggen- en vaandelerfgoed: van historische stukken en rituelen tot ambacht, hedendaagse interpretaties en restauratie.
Het parcours wordt verbonden door een reizend kunstwerk van de Maastrichtse kunstenaar Sanne Vaassen. Haar mobile ‘Shape Shifting Facts’ is speciaal voor het project ontwikkeld en reist mee langs deelnemende instellingen. Vaassen gebruikte elementen uit historische Limburgse vlaggen en vaandels als basis voor een hedendaagse installatie waarin symbolen voortdurend van gedaante lijken te veranderen door licht, beweging en perspectief.
Trots in Textiel: verhalen uit het mijnverleden
De openingstentoonstelling ‘Trots in Textiel’ in Discovery Museum toont een breed palet aan vlaggen en vaandels uit de Limburgse mijnstreek. Carmen Cabo, algemeen directeur Discovery Museum: “De collectie steenkolenmijnbouw van Discovery Museum herbergt een grote schat aan vlaggen en vaandels uit de mijnbouwperiode. Door de kwetsbaarheid van de materialen kunnen we deze niet vaak exposeren. Hoewel materiaal kwetsbaar is, de achterliggende verhalen en symboliek zijn heel krachtig; ze vertellen wie we waren en zijn dragers van de Limburgse identiteit.”
Tijdens de bloeiperiode van de steenkolenmijnbouw – van eind 19e eeuw tot midden 20e eeuw – speelden kerk, vakbonden, muziekgezelschappen en sportverenigingen een belangrijke sociale rol. Vrijwel iedere vereniging beschikte over een eigen vlag of vaandel. De vlaggen in de tentoonstelling vertellen verhalen over arbeid en solidariteit, geloof en gemeenschapszin, migratie en integratie.
Vlaggen waren in de mijnstreek meer dan gebruiksvoorwerpen: ze waren geladen symbolen van identiteit en verbondenheid. Tijdens processies, manifestaties en feestdagen versterkten ze het gevoel van saamhorigheid onder koempels, verenigingsleden en buurtbewoners. De tentoongestelde vlaggen tonen hoe abstracte waarden een tastbare vorm kregen in stof, borduurwerk en symboliek. Symbolen als mijnlampen, tandwielen, heiligenfiguren, als Sint Barbara, of handdrukken verwezen naar arbeid, geloof en solidariteit. Mijnwerkers afkomstig uit andere landen, als Polen of Slovenië, brachten hun eigen beeldtaal en tradities mee en verweefden deze met de voor iedereen herkenbare mijnbouwsymboliek.
Estafette van textiel en verhalen
Binnen het overkoepelende project worden vlaggen en vaandels gezien als dragers van gedeelde geschiedenis én als inspiratiebron voor nieuwe verhalen. Terwijl Trots in Textiel de relatie legt tussen erfgoed en de sociale geschiedenis van de mijnstreek, belichten andere instellingen bijvoorbeeld restauratieprocessen, de hedendaagse betekenis van groepssymboliek of de rol van rituelen in lokale gemeenschappen. Zo opent bij Odapark op 3 april de expositie ‘Stijn Peeters: U kunt me nog meer vertellen…’, waarin de kunstenaar historische voorwerpen, vlaggen en vaandels combineert met archiefmateriaal, foto’s en eigen tekeningen gebaseerd op verhalen en geschiedenis van de regio Venray.
Het reizende kunstwerk van Sanne Vaassen fungeert als verbindend element: een hedendaagse reflectie op de gelaagde symboliek van vlaggen en vaandels. De mobile bestaat uit vormen die soms herkenbare beelden vormen en dan weer oplossen in lijnen, kleuren en abstracte patronen – een poëtische verbeelding van identiteit in beweging. Het kunstwerk is nu te zien in de tentoonstelling in Discovery Museum, vanaf mei in Odapark en vervolgens reist het mee met de tentoonstellingen en activiteiten bij de andere partners. Een actueel overzicht van het programma is vanaf 2 april te vinden op de website van het project: vlaggenenvaandelsinbeweging.nl.
